Wat is innovatie? Overzicht soorten en maten van innovatie

Wat is innovatie?

Bij het woord ‘innovatie’ denken velen spontaan aan begrippen als: nieuwe uitvindingen, technologische doorbraken, grootschalige, kostbare, complexe en tijdrovende projecten. Maar van een innovatie kan ook sprake zijn zonder dat er hoogdravende technologie aan de orde is, getuige de omgekeerde ketchupfles, de verkeersrotonde en zelfs iets abstracts als ‘zomertijd’. Het begrip innovatie is dus nogal ruim; het reikt van spaceshuttle tot paperclip.

Wij omschrijven het als volgt: “innovatie is de geslaagde invoering van nieuwe & nuttige ideeën”

Er zijn hierin drie elementen van belang om van een innovatie te kunnen spreken:

  • Een nieuw idee of concept,
  • dat nuttig is (een toegevoegde waarde heeft),
  • en dat met succes is ingevoerd (dit onderscheidt ‘de innovatie’ van ‘het idee’).

Dit is een ruime definitie die zowel technische als non-technische innovaties omvat.

Soorten Innovatie

Er zijn dan ook veel verschillende soorten innovatie. Kijkend naar het onderwerp van innovatie (naar ‘wat’ er wordt geïnnoveerd), kan men een onderscheid maken in:

  • Product-innovaties; veranderingen in de producten en diensten zelf.
  • Proces-innovaties; veranderingen in de manier waarop producten en diensten worden geproduceerd (bv eenvoudiger, goedkoper, of sneller).
  • Transactie-innovaties; veranderingen in de manier waarop producten en diensten aan de man worden gebracht.
  • Businessmodel-innovaties; veranderingen in de manier waarop er verdiensten worden gegenereerd.

Een andere indeling van innovatie is mogelijk op basis van de mate van innovativiteit:

  • Incrementele (stapsgewijze) innovaties; verbeteringen, uitbreidingen of varianten van het bestaande. Hierbij worden de bestaande bedrijfscompetenties uitgebreid / versterkt. De bestaande producten/diensten blijven relevant / concurrerend.
  • Radicale (sprongsgewijze) innovaties; vervangers van het bestaande. Hierbij worden de bestaande competenties uiteindelijk overbodig. De bestaande producten/diensten verliezen hun relevantie.

Omdat er zo veel verschillende beelden bestaan bij wat er precies met het begrip ‘innovatie’ wordt bedoeld, is het verstandig om hierover een afspraak te maken binnen je organisatie. Wanneer vinden we dat iets een ‘innovatie’ mag heten?

Met de KreaNova Innovation Contest gaan teams in jouw organisatie met elkaar de strijd aan om de beste ideeën voor innovatie te bedenken.

De 7 eigenschappen van innovatieve organisaties

Een grote meerderheid van de managers (ruim 84% volgens een studie van McKinsey) vindt innovatie van cruciaal belang voor het succes van hun bedrijf. Tegelijkertijd vinden ze het moeilijk om de juiste aanpak te vinden, want maar 6% is echt tevreden over de resultaten die met innovatie worden geboekt. Hoewel hier en daar beweerd wordt dat innovatie een kwestie is van ‘just do it’, zijn er wel degelijk eigenschappen die innovatieve organisaties met elkaar gemeen hebben. Wat maakt deze bedrijven nu zo innovatief? Hieronder een overzicht van de 7 essentiële competenties om ook van jouw organisatie een innovatiemachine te maken.

1

Het begint aan de top: Een leider die innovatie omarmt en de innovatiestrategie helder uitdraagt aan zijn organisatie

Innovatie is geen doel op zich, dit is althans voor de meeste organisaties niet het geval. Innovatie is een middel om de strategie van de organisatie te kunnen waarmaken. Een innovatiestrategie is dan ook verbonden aan de algemene strategie van het bedrijf, en laat zien waarom innovatie van belang is om de hogere doelstellingen te kunnen realiseren. Meestal zal dit te maken hebben met het versnellen van de groei, het behouden van relevantie en het voorkomen dat je uiteindelijk een dinosaurus wordt. De innovatiestrategie vertelt welk soort innovaties worden verwacht, in welke mate deze worden verwacht, van wie deze worden verwacht, en op welke manier iedereen hieraan kan bijdragen. Alleen als iedereen doordrongen is van het belang van innovatie voor het bedrijf, en als iedereen weet hoe ze hierin een rol kunnen spelen, en als iedereen deze aanpak omarmt en overeenkomstig handelt, komt de innovatieaanpak tot leven. En dit is de rol van de leider, om deze boodschap regelmatig, met enthousiasme en authentiek uit te dragen.

2

Ideeën zijn welkom, en fouten maken mag (of moet zelfs)

Je organisatie openstellen voor nieuwe ideeën, begint met te onderkennen dat niet alleen het hogere management goede ideeën in petto heeft. Iedereen kan bijdragen met ideeën, en dat moet ook worden aangemoedigd door het management van de organisatie. Ideeën, alle ideeën, van iedereen, zijn meer dan welkom in het innovatieprogramma. Niet elk idee zal uiteindelijk het ei van Columbus opleveren, maar elk idee wordt met respect behandeld. Als een idee tot een succesvolle innovatie leidt, dan is dat het succes van de gehele organisatie. En als een idee bij nader inzien toch niet haalbaar lijkt, dan wordt de bedenker niet afgeschoten, maar nog steeds beloond om zijn initiatief. Gaan er dingen fout, dan wordt deze kennis dankbaar gebruikt als leerervaring. En gaan er geen dingen fout, dan kun je je afvragen of je wel scherp genoeg aan de wind zeilt …

3

“Híer kun je met je ideeën terecht en zó gaan we ermee aan de slag…”

Een idee voor je eigen team, dat is makkelijk. Daarmee ga je gewoon naar je leidinggevende om het te bespreken. Maar wat als je een idee hebt voor een andere afdeling? Of je hebt een goed idee, maar je hebt geen idee waar je ermee naar toe moet? Om ervoor te zorgen dat iedereen zijn ideeën ergens kan indienen, is het goed om een voor iedereen duidelijke manier te creëren om waarop je als organisatie ideeën verzamelt, beoordeelt en in uitvoering neemt. Spreek af op welke manier en bij wie of  welke afdeling ideeën kunnen worden ingebracht. Maak ook vooraf duidelijk op welke manier er met de ideeën wordt omgegaan (en dat niet elk idee zal worden gerealiseerd). Richt een efficiënt proces waarin zo snel mogelijk wordt besloten om wel of niet met het idee verder te gaan, en zorg voor een realisatieproces dat werkt als een snelweg voor innovatie, want alleen de eerste op de markt geldt als de echte innovator. Niemand herinnert zich een nummer 2. Jij wel? Wie was dan de 2e man op de maan?

4

Een schaats en een schaar is …. een klapschaats!

Nadat in eerste instantie de schaatswereld letterlijk over elkaar heen struikelde bij de introductie van de klapschaats, heeft deze als snel grote successen voor de Nederlandse schaatssport gebracht. Een student van de faculteit bewegingswetenschappen kwam na het bestuderen van videobeelden van schaatsers op het idee om de schaats te voorzien van een scharnier, waardoor het kuitbeen verder kon worden gestrekt en er een langduriger contact van de schaats met het ijs mogelijk was, resulterend in een grotere voorwaartste kracht. Iedereen die zijn schaatstechniek op gewone schaatsen had geperfectioneerd, had het er aanvankelijk erg moeilijk mee, maar na de eerste successen was de schaatswereld om. Door het combineren van bestaande mogelijkheden tot iets nieuws, was er een succesvolle innovatie geboren. Dit vermogen om nieuwe combinaties te maken van bestaande mogelijkheden, om nieuwe ideeën te vormen met een potentiële grote toegevoegde waarde, wordt door ons combinatiekracht genoemd. Zorg er voor dat je organisatie openstaat voor informatie, kennis en inspiratie van mensen binnen en buiten de eigen muren. Werk samen met leveranciers, klanten, ontmoet concurrenten, deel kennis met kennisinstellingen. Breng de mogelijkheden naar binnen en vorm er zelf nieuwe combinaties mee.

5

Een diversiteit aan medewerkers die plezier hebben in hun werk

Uiteraard is een organisatie eigenlijk niets meer dan een groep mensen georganiseerd rondom een gemeenschappelijk doel. Zonder die mensen valt de hele boel in duigen. Het is een beetje een open deur om te zeggen dat hoe beter je personeel is, hoe beter je prestaties als organisatie zullen zijn. Toch zijn er wat zaken die misschien wat extra aandacht verdienen. Hoe beter de match is tussen de werkzaamheden van een medewerker en datgene wat hem interesseert of wat hij leuk vindt, hoe groter de kans op efficiency, effectiviteit en innovatie. Anders gezegd: Wat je leuk vindt doe je graag, wat je graag doet doe je vaak, wat je vaak doet kun je erg goed, en als je ergens heel erg goed in bent, dan weet je meestal ook wat er voor nodig is om het nóg beter te doen. Zaak dus om je goed te blijven inleven in je medewerkers en te kijken hoe je de match kunt versterken. Om het creatieve potentieel van je organisatie verder te verhogen kun je extra aandacht geven aan creatieve vaardigheden, door medewerkers te ontwikkelen via bijvoorbeeld training en coaching in creatief denken. Ook kun je zorgen voor een zo divers mogelijk samengesteld personeelsbestand. Hoe meer diversiteit, hoe meer verschillende inzichten, hoe meer mogelijkheden voor innovatie.

6

Als je A zegt moet je B zeggen …

Als je als organisatie van je medewerkers verwacht dat ze ‘aan innovatie’ gaan doen, dan hoort daar ook een investering in tijd, geld en faciliteiten bij. Als een organisatie kiest voor het vergroten van het innovatievermogen dan hoort daar automatisch het vrijmaken van voldoende middelen bij. Dankzij de beschikbaarheid van tijd, geld en faciliteiten kunnen medewerkers energie steken in innovatieprojecten en de ontwikkeling van ideeën. Het beschikbaar stellen van innovatiemiddelen zorgt ervoor dat er innovatie activiteiten ontplooid kunnen worden naast de dagelijkse activiteiten. Niets is zo frustrerend als een goed idee dat op de plank blijft liggen wegens gebrek aan tijd en geld, totdat een ander bedrijf er met het idee vandoor gaat. Zorg ervoor dat er budget gereserveerd is om een zekere hoeveelheid ideeën te kunnen handelen. Laat een deel van de beschikbare tijd van medewerkers vooraf oningevuld, en geef aan dat zij zelf kunnen bepalen hoe ze deze invullen. Zo creëer je ruimte om aan ideeën en initiatieven buiten het takenpakket te werken. Zorg dat er faciliteiten zijn voor het houden van brainstorms, voor werken aan projecten. Ja maar … jullie zijn zo druk en alle middelen zijn al bezet? Misschien durf je het aan om aflopende activiteiten, die aan het eind van hun levenscyclus zijn, vervroegd te beëindigen om hiermee middelen vrij te spelen. Het is beter om te investeren in innovatie dan om de dino’s van morgen te blijven subsidiëren.

7

Meten is weten en met kennis kun je sturen…

Tegenover één succesvolle innovatie staan misschien twee mislukte projecten, vier pilotexperimenten, geboren uit 12 businesscases die het resultaat waren van 250 ideeën. Al deze inspanningen liggen ten grondslag aan het eindresultaat, die succesvolle innovatie. Om nu alleen het eindresultaat te turven (‘aantal innovaties dit jaar: één’), levert je geen stuurinformatie op over hoe goed je op weg bent naar dit eindresultaat. Hiervoor kun je het beste ook meetpunten instellen langs de weg ernaar toe. Dus … meet hoeveel ideeën er binnenkomen, van welke teams, over welke topics. Meet hoe lang het duurt voordat er over een idee een beslissing wordt genomen en hoe snel het idee naar een volgende fase gaat. Bepaal het percentage van ideeën dat een positieve businesscase oplevert, het percentage businesscases dat omgezet wordt in een pilot, het aantal pilots dat het projectstadium haalt etc. Hoe meer informatie je hebt over indicatoren in het innovatieproces, hoe beter je uiteindelijk in staat bent om te sturen naar die één, twee of drie succesvolle innovaties per jaar.

En nu … hoe sta jullie er voor?

Wil jij weten hoe goed je scoort qua innovatievermogen? Doe dan onze zelftest en bekijk direct de uitslag.

KreaNova helpt je met het organiseren en begeleiden van een professionele brainstormsessie.

Creatieve brainstormtechnieken voor het oplossen van problemen en bedenken van nieuwe ideeën

Creatief denken als tool voor het bedenken van nieuwe ideeën of het oplossen van lastige problemen is al decennia lang onder ons. Toch is nog lang niet iedereen even bekend en vertrouwd met de mogelijkheden en beperkingen van creatieve ideetechnieken. Vaak wordt ons gevraagd: Van welke technieken maken jullie gebruik tijdens een brainstormsessie? En kan ik deze technieken zelf ook toepassen?

Vooropgesteld; er is niet één beste techniek voor het bedenken van ideeën. Er is natuurlijk wel een basis proces waarbinnen de technieken worden toegepast, maar er is veel vrijheid in welke technieken je kunt inzetten. Dit hangt vaak af van de hoeveelheid beschikbare tijd, de groepsgrootte, de setting van de sessie, en uiteraard van het vraagstuk waar je je met de groep over wilt buigen. Tijdens een sessie worden vaak meerdere technieken gelijktijdig of na elkaar gebruikt. Hieronder een overzicht van enkele technieken die wij graag toepassen.

Sprinter

Vaak maken we het onszelf in een brainstormsessie onnodig moeilijk door direct, in één keer het uiteindelijke ultieme topidee te willen bedenken. Maar zo werkt het niet bij creativiteit. In de praktijk worden ideeën gedurende een brainstormsessie gaandeweg creatiever en sterker naarmate er meer ideeën zijn bedacht. Simpelweg omdat deelnemers voortborduren op elkaars ideeën. Het verdient dus, vooral aan het begin van een sessie, eerst de aandacht om vooral veel verschillende ideeën te bedenken. Maar hoe doe je dat, als je eigen brein voortdurend tegen je zegt dat wat jij nu aan het bedenken bent nog lang goed genoeg is? Durf je dan deze ideeën wel uit te spreken? De techniek ‘Sprinter’ helpt ons uit deze impasse door de aandacht van ons brein te verleggen van de kwaliteit (dus het oordeel over het idee) naar de kwantiteit (hoe meer ideeen hoe beter). Het werkt als volgt: nadat je hebt bepaald over welk vraagstuk (welke challenge) je met elkaar ideeën wilt gaan bedenken, geef je de deelnemers de opdracht om binnen bijvoorbeeld 3 minuten zoveel mogelijk ideeën op te schrijven. Maak er een wedstrijd van wie de meeste ideeën weet neer te pennen. Doordat het nu puur gaat om de hoeveelheid ideeën, is het brein veel minder streng bij het vrijlaten van ideeën, en komt er in korte tijd een schat aan ideeën op tafel. Nadat de winnaar eeuwige roem is toebedeeld, kun je gaan beginnen met het luisteren naar de verschillende ideeën die er zijn bedacht. Het is onze ervaring dat je op deze manier met een groep van 12 personen in 3 minuten meer dan 60 ideeën naar boven kunt krijgen.

Reversal of omgekeerd brainstormen

Bij normaal brainstormen proberen we een probleem op te lossen? Bij omgekeerd brainstormen proberen we een probleem juist aan te wakkeren en erger te maken. Voor de deelnemers is dit een leuke twist tijdens een brainstormsessie. De echte challenge van de brainstorm wordt omgekeerd en opgeschreven, bijvoorbeeld “hoe kunnen we ervoor zorgen dat morgen als onze klanten hun bestellingen komen afzeggen en hun contracten komen beëindigen?” (ervan uitgaande dat je juist zoveel mogelijk nieuwe langdurige klantrelaties wilt krijgen). De deelnemers bedenken ideeën voor deze omgekeerde vraag. Nadat er een stuk of wat zijn bedacht, ga je één voor één deze omgekeerde ideeën langs, en probeer je de ideeën nogmaals om te keren totdat het echte oplossingen worden voor de echte challenge. Een leuke, gemakkelijke en interactieve manier om op extra creatieve ideeën te komen.

MindMapping

Mindmapping is techniek die letterlijk een kaart maakt van wat zich in je brein afspeelt. Je brengt in beeld welke associaties je legt met een bepaald onderwerp door middel van woorden, afbeeldingen en kleuren. Je begint door in het midden het onderwerp van je denkproces neer te zetten. Vervolgens trek je vloeiende lijnen vanuit dit midden waarop je de eerste associaties neerzet die je met het onderwerp hebt. En vervolgens associeer je vanaf elk van deze punten weer verder. Mindmapping helpt mensen die van nature heel erg gestructureerd zijn, om wat meer creativiteit in hun denken toe te laten, en het helpt mensen die van nature heel erg creatief zijn, om wat meer structuur in hun denken aan te brengen. Het kan op die manier een soort brugfunctie tussen beide denkstijlen vervullen. Er is veel online software beschikbaar voor mindmapping, maar begin eerst maar eens met een groot vel papier (horizontaal neergelegd!) en een set stiften. Een prima manier om ideeën te bedenken en om orde in de chaos te scheppen.

Assumption Busting

Vaak laten we ons bij het bedenken van ideeën beperken door onbewust gehanteerde aannames. Deze kunnen bij jou zelf als individu een rol spelen, maar zelfs bij groepen binnen bedrijven komt het voor dat een heel team van dezelfde onuitgesproken vooronderstellingen uitgaat, waardoor hele oplossingsgebieden met in potentie gouden ideeën onaangeroerd blijven. Bij de techniek Assumption Busting (die overigens onder vele andere namen ook bekend is) gaan we eerst aan de slag met het opsporen van al die verborgen vooronderstellingen. Met de groep maken we een lijst met al die aannames en regels die we zonder er erg in te hebben met elkaar gehanteerd hebben. Als eenmaal die ‘assumpties’ in beeld zijn gebracht, is het heel eenvoudig om ideeën te verzinnen die mogelijk zouden zijn als de desbetreffend aanname zou komen te vervallen. Een erg krachtige idee-techniek, prima geschikt voor organisaties die zaken al jaren op dezelfde wijze doen (zonder te weten waarom) en hier doorheen willen breken.

CrossOver

Soms kan een slager meer leren van een bloemist, dan van zijn eigen vakgenoten. Beroepsblindheid is nu eenmaal een fenomeen waardoor we bepaalde voor de hand liggende oplossingen niet kunnen waarnemen. Het wordt wel eens gezegd dat de vis de laatste is om het water te ontdekken. Bij de cross over techniek spelen we als het ware leentjebuur bij een ander bedrijf of organisatie, die we om welke inspirerend vinden vanwege bijvoorbeeld hun bijzondere werkwijze of aansprekende en eigenzinnige marketingaanpak. We verdiepen ons in deze organisatie door te kijken naar wat hen nu zo eigen en bijzonder maakt, en welke aparte manieren zij hebben om met zaken om te gaan. Vervolgens gaan we kijken of we met deze inzichten de oversteek (de ‘crossover’) kunnen maken naar onze eigen organisatie. Welke elementen, van datgene wat we gezien hebben, kunnen we met enige aanpassing toepassen binnen onze eigen muren, hoe kunnen we hier onze eigen uitdagingen mee oplossen. Kun je bijvoorbeeld, net als IKEA in haar fysieke winkels, een vaste ‘zo-zie-je-alles’ looproute door je online winkel aanbrengen? Of net als GOOGLE een extreem eenvoudige homepage maken? Voorbeelden te over van bedrijven die iets op hun eigen manier aanpakken, waar andere organisaties hun voordeel mee kunnen doen.

MorfBox

Voor wie van zichzelf denkt dat hij niet bijzonder creatief is, is de MorfBox een goede techniek om tóch van het tegendeel overtuigd te raken. Met de MorfBox volg je namelijk een eenvoudig stappenplan, waarbij je aan het eind ‘als vanzelf’ creatieve ideeën als resultaat overhoudt. Het voert te ver om de techniek hier helemaal uiteen te zetten, maar in het kort werkt het als volgt: Je begint met een concreet product of dienst waar je een nieuwe invulling aan wilt geven. Allereerst maak je een lijst van alle onderdelen/componenten en/of eigenschappen van dit product of deze dienst. Daarna bedenk je voor elk onderdeel een aantal alternatieven. Als bijvoorbeeld ‘hout’ het basismateriaal is voor je product, bedenk dan een 6 tal alternatieve materialen. Als ‘tube’ de verpakking is van je product, bedenk dan een 6 tal alternatieve verpakkingen. Dit lijkt moeilijk, maar de losse alternatieven hoeven nog geen oplossing te zijn voor je vraagstuk. Daardoor wordt het gemakkelijker om alternatieve te bedenken. Ga door totdat je voor alle belangrijke componenten alternatieven hebt bedacht. Daarna maak je met al deze alternatieve componenten één of meerdere nieuwe combinaties waaruit nieuwe ideeën ontstaan. Niet alle ideeën zijn wellicht bruikbaar, maar tussen de vreemde vondsten bevinden zich ook de gouden ideeën.

En nu, aan de slag?

Wil je zelf eens aan de slag met creatieve ideetechnieken tijdens een professionele brainstormsessie? Neem dan gerust eens contact met ons op. We maken graag voor jou een voorstel op maat.

Hoe werkt Online Brainstormen? 10+ tips & trics van de experts

Het organiseren van een online brainstormsessie is een geweldige manier om nieuwe ideeën en kansen te verkennen waar je organisatie van kan profiteren. En met een overvloed aan digitale hulpmiddelen die tegenwoordig beschikbaar zijn, is het organiseren van zo’n digitale brainstorm nog maar een fluitje van een cent, of toch niet? Toegegeven, je hoeft geen raketgeleerde te zijn om een brainstorm te begeleiden, wel zijn er een aantal zaken waar je goed op moet letten om van je online denksessie een succes te maken. Hier volgen de tips van onze experts.

1Bereid de sessie grondig voor

Het klinkt als een open deur, maar online brainstormsessies verdienen een grondige voorbereiding. Anders dan bij een gewone brainstormsessie, ben je wat meer beperkt in je flexibiliteit. Als online begeleider kun je nu eenmaal wat minder goed waarnemen of iedereen even effectief aan de slag is, dus zul je ervoor moeten zorgen dat alle werkvormen, instructies, templates, afbeeldingen en video’s die je wilt gebruiken het ook echt ‘doen’, en dat alles kristal helder is voor de deelnemers. Tip: hou een generale repetitie met een klein voorbereidingsteam van je opdrachtgever om het hele programma samen door te lopen. Vaak komen hier al wat ‘bugs’ uit naar voren die je voor de echte sessie nog kunt wegwerken.

2Plan voldoende tijd in om mensen aan de app te laten wennen

Niet iedereen is even handig met online tools. Ruim voldoende gelegenheid in om je deelnemers uitleg te geven over het programma en de tools die je gaat gebruiken, en gun mensen vooral in het begin even de tijd om te wennen aan de diverse mogelijkheden en instellingen van je brainstormprogramma. Hou het zo simpel mogelijk door eventueel overbodige opties uit te schakelen.

3Hou het compact

Online sessies blijken meer energie te vragen van deelnemers dan life sessies. Plan dus geen sessies van hele dagen in, want dan zul je merken dat je aan het eind van de rit meerdere passagiers onderweg bent kwijtgeraakt. Hou de sessies wat korter dan je gewend bent in een life setting, organiseer liever twee kortere sessies dan één langere. Probeer eventueel onderdelen om te zetten naar een opdracht die voorafgaand aan de sessie al kan worden voorbereid als huiswerk. De echte sessie kan dan wat sneller doorlopen worden waardoor het energieniveau van de deelnemers op peil blijft.

4Zorg voor een goede visuele structuur

Het enige houvast van een deelnemers tijdens een sessie, is wat hij hoort en ZIET via zijn beeldscherm. Je kunt de achtergrond van je online whiteboard veelal vooraf indelen. Maak hier gebruik van door een visuele structuur voor je sessie te ontwerpen. Dit is natuurlijk maatwerk, want geen enkele online brainstorm is gelijk, en hangt qua structuur af van het onderwerp van je brainstormsessie.

5Zorg voor heldere instructies

Bij een online brainstormsessie kun je minder snel merken of er iets onduidelijk is voor je deelnemers. Vragende gezichten of gemompel zijn nu eenmaal wat minder snel waarneembaar in een online setting. Zorg dan ook voor kraakheldere instructies. Zo weet je zeker dat de werkvormen en technieken die je inzet goed worden uitgevoerd

6Zorg voor maximale participatie

‘Even een rondje maken’ is er niet bij tijdens een online brainstorm. Het is goed om een lijstje bij te houden met alle namen van de deelnemers waarop je kunt bijhouden wie er al heeft bijgedragen, of gebruik dit lijstje om één voor één alle deelnemers de beurt te geven.

7Combineer online en offline opdrachten

100% online bezig zijn, we zeiden het hierboven al, vraagt een andere, hogere energie inzet van je deelnemers. Niet iedereen vind het even gemakkelijk om uren achtereen op zijn stoel te blijven zitten. Varieer daarom en zorg naast je online opdrachten ook voor opdrachten die offline uitgevoerd kunnen worden. Vaak kun je even iets met pen en papier laten voorbereiden, of je kunt met je deelnemers een energiser doen, waarbij je echt met zijn allen fysiek in beweging komt. Net als bij een gewone brainstormsessie!

8Combineer plenaire en breakout sessies

Soms is het goed om even in een wat kleiner clubje te kunnen en te mogen werken. Vooral bij het uitwerken van ideeën, of bij het toepassen van een eenvoudige ideetechniek, is er de kans om mensen in deelgroepjes aan de slag te laten gaan. Maak hier gebruik van. Mensen zullen dan onderling wat meer interactie aan kunnen gaan. Bovendien kun je als je het handig organiseert, met meerdere deelgroepen meer werk in minder tijd verzetten. Winwin dus!

9Gebruik een timer

Bij veel opdrachten gaan deelnemers zelf even aan de slag gedurende een bepaalde tijd. In een life sessie kun je goed zien hoe ver iedereen gevorderd is, maar bij een online sessie is dat minder goed zichtbaar. Tip: zet een online timer voor elke opdracht die je laat uitvoeren, en hou de tijd korter dan je gewend bent bij een life sessie (50 % van de normale tijd). Zo weet iedereen precies hoe laat hij terug online moet zijn, en voorkom je dat mensen duimen zitten te draaien of zich met iets anders (zoals hun emails) gaan bezig houden. Je kunt altijd nog extra tijd geven als dat nodig blijkt.

10Zorg dat de ideeën voor iedereen helder zijn

De ideeën die tijdens een sessie worden bedacht deel je natuurlijk met elkaar. Geef de gelegenheid om alle ideeën duidelijk te benoemen, en vraag aan de deelnemers of alles helder is. Het is goed om hiervoor ook de chatfunctie in te schakelen, want niet iedereen durft even goed om openlijk vragen te stellen. Als facilitator heb je dan zelf de keuze hoe je de vraag gaat inbrengen. Als aan het eind maar alle ideeën voor iedereen helder zijn.

11Steek regelmatig de thermometer erin

Bij een online sessie kun je niet zien of je deelnemers er nog gemakkelijk, energiek en enthousiast bij zitten. Uiteraard is het wel belangrijk voor het succes van de sessie dat mensen nog steeds met een goed gevoel eraan deelnemen. Maak er daarom een gewoonte van om tussen elke ronde door te vragen hoe je groep zich voelt. Je kunt dit bijvoorbeeld doen door hen voor de camera een life emoticon te laten maken met hun eigen gezicht. Iedereen een dikke glimlach? Dan kun je gewoon door. Kijk er iemand een beetje sip of vermoeid? Dan is het wellicht tijd voor een stukje afwisseling, of gewoon een pauze.

12Vergeet niet te prioriteren

Bij een online brainstormsessie kun je met gemak tientallen of zelfs honderden ideeën met elkaar verzamelen. Maar met 100 ideeën kun je niet verder, en zomaar een berg met ideeën mag zeker niet het eindresultaat van een brainstormsessie zijn. Laat de deelnemers alle ideeën nog eens goed ieder voor zich doornemen, en zorg dan dat er met een digitale stemronde helderheid ontstaat in welke ideeën door de groep het beste worden gevonden. Als het goed is kun je op deze manier zonder al te veel discussie het eens worden over wat de prioriteit van de ontwikkelde ideeën is.

13Sluit af met een actieplan

Een idee is nog geen innovatie, daarvoor moet een idee eerst nog uitgewerkt, ontwikkeld en geïmplementeerd worden. Na de brainstorm is er dus volop werk aan de winkel. Laat niet iedereen de sessie verlaten zonder dat hierover goede afspraken zijn gemaakt. Ruim tijd in om een mini plan van aanpak met elkaar op te stellen waarin duidelijk wordt wie na afloop van de sessie welke stappen gaat zetten om de ideeën verder te brengen. Hou de tijdspaden zo kort, en de acties zo concreet mogelijk.

En nu, aan de slag?

Hopelijk heb je na het lezen van bovenstaande expert tips en trucs wat meer gevoel gekregen hoe je je brainstormsessie kunt inrichten en hoe je iedereen bij de les kunt houden. Er zijn heel veel online tools beschikbaar waar je je eens in kunt gaan verdiepen. Maar je zou zelfs al ook met een eenvoudig gedeeld Google document aan de slag kunnen gaan. Laat weten als je ergens tegenaan loopt, wellicht kunnen wij je helpen. We zullen je in elk geval graag ondersteunen bij het organiseren en begeleiden van een echte online brainstorm sessie. Neem gerust even contact met ons op voor meer informatie of een voorstel op maat.

Online Brainstorm Screenshot

Onze favoriete tools voor online brainstormen

Hoe meer je je erin gaat verdiepen, hoe meer veelbelovende tools je kunt vinden voor online brainstormen. Als je Google even zijn best laat doen heb je al snel een verzameling met klinkende apps als Miro, Mural, Sococo, Teams, Meet, Webex, Hangouts, Stormboard, GitMind, Deskle, Coggle, WiseMapping, MindMeister, Conceptboard, Stormboard, Milanote, IdeaBoardz, BlueJeans, PollEverywhere. Uiteraard heb je niet al deze tools nodig, en al helemaal niet tegelijkertijd, om een online brainstorm te kunnen houden. Maar welke dan wél? Wij vertellen je welke tools wij in elk geval graag gebruiken.

1Google Docs

Vanaf het begin van introductie was hét grote voordeel van Google Docs dat je er gelijktijdig met meerdere auteurs mee kunt werken. Meerdere schrijvers werken tegelijkertijd in hetzelfde document, en je kunt direct zien wat een andere auteur als bijdrage heeft toegevoegd. Deze functionaliteit maakt het ook mogelijk om online met elkaar op een eenvoudige manier een brainstorm te houden, hoewel het hier eigenlijk niet voor bedoeld is. Heel simpel gezegd komt het hierop neer: Je maakt een document aan op Google Docs en deelt het met degenen met wie je wilt gaan brainstormen. Vervolgens kun je via het document met elkaar communiceren. Schrijf bovenaan een vraag op, maak eventueel een tabel aan, en iedereen kan beginnen om zijn ideeën aan het document toe te voegen, met op elke rij van de tabel een nieuw idee. Ideeën kunnen eenvoudig gewijzigd of samengevoegd worden. Nadat er voldoende ideeën zijn bedacht, kan elke deelnemers eenvoudig stemmen op zijn favoriete ideeën door in een aparte kolom achter elk idee één of een aantal X-en te plaatsen. Vervolgens sorteer je de tabel op de kolom met het aantal uitgebrachte stemmen erin, en voilà, je hebt een gerangschikte lijst met de beste ideeën. Supereenvoudig en heel effectief. Nadeel: het ziet er misschien niet zo gelikt uit, en de communicatie (uitsluitend via het toetsenbord) is niet heel erg interactief. Ook goed, gaan we op zoek naar andere tool.

2Zoom

Meet ‘Zoom’ (pun intended)! Zoom is een tool voor online communicatie en samenwerking. Eigenlijk behoeft Zoom geen verdere introductie, want inmiddels is nagenoeg iedereen hier al wel eens mee in aanraking gekomen. Zoom moet het als platform voor videobellen of webconferencing opnemen tegen apps van de reuzen als Microsoft Teams, Google Hangouts/Meet, en Cisco Webex. En ondanks deze underdog positie, is Zoom bij menigeen veruit favoriet vanwege het gebruiksgemak, de intuïtieve bediening en de krachtige functionaliteit (o.a. het aanmaken van breakout rooms is erg eenvoudig). Om te brainstormen gebruik je een tool als Zoom in combinatie met een tool voor het vastleggen, uitwerken en rangschikken van ideeën. Je kunt het dus bijvoorbeeld gebruiken in combinatie met Google Docs die we zojuist hierboven noemden.

3Mentimeter

Eigenlijk bedoeld als app voor interactie met de zaal tijdens seminars, blijkt MentiMeter ook heel geschikt voor gezamenlijk gebruik tijdens een online sessie. Terwijl je de communicatie van beeld en spraak via Zoom laat plaatsvinden, en je ideeën verzamelt via Google Docs, kun je voor speelse interactie met je deelnemers gebruik maken van MentiMeter om bijvoorbeeld het stemmen op ideeën wat eenvoudiger, interactiever en aantrekkelijker te maken. Met MentiMeter kun je deelnemers op verschillende manieren laten stemmen op een lijst met ideeën. Bijvoorbeeld door het laten verdelen van een virtueel budget over de ideeën, of door de ideeën in een bepaalde volgorde te laten plaatsen, of door deelnemers een aantal ideeën te laten selecteren, door ideeën een score toe te kennen op bijvoorbeeld een 10 punts schaal, en zelfs door ideeën op meerdere criteria tegelijk te laten scoren.

online brainstorm tool mentimeter

Deelnemers bedienen de MentiMeter app via hun smartphone, maar geen nood: er hoeft niets te worden gedownload. Tijdens het ingeven van de stemmen kun je de toegekende scores geheim houden, en pas als iedereen heeft gestemd, tovert de facilitator de eindscore tevoorschijn. Het ziet er bijzonder gelikt uit en is beslist een aanrader voor het creëren van enthousiasme en interactie tijdens je online sessie. Naast voting kun je met MentiMeter ook een WordCloud maken (met meerdere mensen tegelijk ziet dit er heel erg sprankelend uit, je krijgt dan een ‘dansende’ woordenwolk die telkens verandert met elke nieuwe bijdrage). Ook kun je pubquiz houden of vragen ophalen bij je deelnemers. Het is mooi, eenvoudig, en er is een gratis versie (met beperkte functionaliteit, dat wel).

4GroupMap

GroupMap was één van de eerste apps die wij gebruikten voor het gevorderde brainstormwerk. Deze app is speciaal bedoeld om brainstorms mee te ontwerpen en te begeleiden. Je kunt de tool offline en online gebruiken, en als tool voor online brainstorm is het bijzonder geschikt. In GroupMap kun je heel eenvoudig een brainstorm proces van begin tot eind voorbereiden, met in elke stap de juiste gewenste settings en instructies. Zo kun je instellen of mensen besloten of openbaar hun ideeën indienen, kun je aangeven of men wel of niet ideeën kan samenvoegen, en kun je instellen hoeveel stemmen er op welke manier gegeven mogen worden aan de ideeën.

online brainstorm tool groupmap

Net als in Google Docs kan iedereen zien wat de anderen hebben ingebracht. Het clusteren van ideeën en toekennen van ideeën aan bepaalde categoriën gaat heel gemakkelijk door ideeën te verslepen naar het gewenste segment op het beeldscherm. Nadeel van GroupMap is dat de ruimte op het scherm wat beperkt is, en als de lijsten met ideeën wat langer worden moet je scrollen om alles te kunnen bekijken.

5Mural

De app die het dichts in de buurt komt van de mogelijkheden van een gewone klassieke fysieke brainstormsessie, is wat ons betreft Mural. Mural kun je zien als een heel groot virtueel whiteboard, waarop je als voorbereiding een proces visueel kunt ontwerpen, en waarop deelnemers tegelijkertijd ideeën kunnen toevoegen in de vorm van plakmemo’s. Men plakt eigenlijk virtuele geeltjes op een virtuele wand. Behalve sticky’s kunnen er ook documenten, afbeeldingen en video’s worden geplakt, maar voor het brainstormen beperken wij ons tot het gebruik van sticky notes.

online brainstorm tool mural

Deze kun je in verschillende kleuren vormen en afmetingen kiezen. Deelnemers kunnen gelijktijdig de ideeën verplaatsen. Omdat de virtuele wand heel groot is, kun je verschillende technieken op verschillende plaatsen op de wand laten uitvoeren. Het is heel eenvoudig om hier de juiste instructies aan toe te voegen. In combinatie met Zoom heb je met Mural een heel complete online brainstorm omgeving paraat. Het stemmen op ideeën gaat via het toedienen van virtuele stippenstickers, en het is mogelijk om per Mural meerdere afzonderlijke stemrondes te organiseren.

Conclusie

Ga je voor eenvoud, kies dan voor Google Docs in combinatie met je favoriete videoconferencing app. Wil je gebruik maken van de meest uitgebreide brainstorm en interactie mogelijkheden, dan raden wij je aan om te kiezen voor Zoom in combinatie met Mural, eventueel nog aangevuld met Mentimeter. Wil je ook eens een online brainstorm meemaken, vraag dan een gratis demo sessie aan.