In de meeste vergaderingen wordt redelijkheid beloond. Wie een realistisch voorstel doet, krijgt instemming. Wie iets onredelijks voorstelt, krijgt een opgetrokken wenkbrauw. Begrijpelijk, maar het heeft een nadeel: redelijke ideeën lijken op wat er al is. Wie echt iets nieuws zoekt, moet zichzelf soms toestaan om onredelijk te zijn.

Waarom overdrijven werkt

Ons brein is gemaakt om efficiënt te zijn. Bij een probleem zoekt het automatisch naar oplossingen die eerder hebben gewerkt. Dat bespaart energie, maar het houdt je ook vast in bekende patronen. Door bewust te overdrijven doorbreek je die patronen. Een absurd idee dwingt je hersenen om nieuwe verbindingen te leggen.

Daarnaast maakt overdrijven het veilig om gek te denken. Als de opdracht is om het meest extreme idee te bedenken, kan niemand zich schamen voor een vreemde inval. Dat haalt de rem eraf.

Drie manieren om te overdrijven

1. Rek de randvoorwaarden op

Neem een vaste grens in je vraagstuk en maak hem extreem.

• Wat als we onbeperkt budget hadden? En wat als we helemaal geen budget hadden?
• Wat als het binnen een uur klaar moest zijn? Of als we er tien jaar voor hadden?
• Wat als we een miljoen klanten hadden? Of maar één?

Elke extreme variant levert andere ideeën op. Met onbeperkt budget denk je aan de ideale oplossing; zonder budget aan slimme, eenvoudige alternatieven.

2. Maak het probleem groter

Stel dat het probleem honderd keer erger was. Hoe zou je het dan oplossen? Een afdeling die af en toe een deadline mist, zou bij een honderd keer zo groot probleem radicaal moeten veranderen. Die radicale ideeën kun je daarna terugschalen naar de werkelijke situatie.

3. Draai het om

Een verwante techniek is omkeren. In plaats van te vragen hoe je iets beter maakt, vraag je hoe je het zo slecht mogelijk maakt. Hoe zorgen we dat klanten nooit meer terugkomen? Hoe maken we deze vergadering zo saai mogelijk? De antwoorden zijn vaak hilarisch, en ze laten precies zien wat je moet vermijden. Draai elk slecht idee daarna om, en je hebt een lijst met concrete verbeterpunten.

Van absurd naar bruikbaar

Het absurde idee is nooit het eindpunt, maar een opstap. Na het overdrijven volgt een belangrijke stap: wat is de kern van dit idee, en hoe maken we die haalbaar?

Een voorbeeld. Een team zoekt naar manieren om de interne communicatie te verbeteren. Het overdreven idee: “Iedereen krijgt een persoonlijke nieuwslezer die elke ochtend aan zijn bureau het nieuws voorleest.” Absurd. Maar wat is de kern? Persoonlijk, kort en op het juiste moment. Dat leidt tot een haalbaar idee: een wekelijkse gesproken update van twee minuten, die medewerkers kunnen beluisteren wanneer het hen uitkomt.

Stel bij elk wild idee drie vragen:

1. Wat vind ik hier eigenlijk goed aan?
2. Wat is het principe erachter?
3. Hoe kunnen we dat principe op een haalbare manier toepassen?

Wanneer gebruik je deze techniek?

Overdrijven werkt vooral goed als een groep vastzit. Als iedereen dezelfde voorzichtige ideeën noemt, of als elke suggestie wordt beantwoord met “dat kan niet”, is een ronde overdrijven vaak de doorbraak. Het werkt ook goed als warming-up aan het begin van een sessie, omdat het de sfeer losser maakt.

Gebruik het niet als je groep al vol wilde ideeën zit en vooral moet kiezen. Dan is structuur belangrijker dan nog meer fantasie.

Durf onredelijk te zijn

De mooiste ideeën beginnen vaak met een zin die niemand hardop durfde te zeggen. Een cultuur waarin overdrijven mag, waarin een absurd idee niet wordt weggelachen maar onderzocht, is een cultuur waarin nieuwe ideeën kunnen ontstaan. Meer technieken vind je in out of the box denken: wat werkt echt?