Een brainstorm zonder techniek is als koken zonder recept: soms gaat het goed, meestal krijg je wat je altijd krijgt. Technieken dwingen een groep om anders te kijken dan gewoonlijk. Maar welke kies je? Dat hangt af van je vraag, je groep en de fase waarin je zit. Hieronder twaalf technieken die we in de praktijk veel gebruiken, met per techniek wanneer hij het beste werkt.

Technieken om veel ideeën te maken

1. Brainwriting

Iedereen schrijft eerst in stilte ideeën op. Daarna geef je je vel door en bouwt de volgende persoon voort op wat er staat. Een bekende variant is 6-3-5: zes mensen, drie ideeën, vijf minuten per ronde.

Inzetten als: de groep ongelijk verdeeld is in spreekdurf, of als je snel veel ideeën wilt.

2. De slechtste ideeën eerst

Vraag de groep om de slechtst denkbare oplossingen. Dat is leuk, haalt de spanning weg en levert verrassend vaak bruikbaar materiaal op. Draai de slechte ideeën daarna om: wat is het tegenovergestelde, en wat zit daar aan bruikbaars in?

Inzetten als: de energie laag is of de groep te voorzichtig.

3. Crazy eights

Vouw een A4 in acht vakken en schets in acht minuten acht ideeën. Snel, ruw en visueel. Tekenkwaliteit doet er niet toe.

Inzetten als: je werkt aan iets wat je kunt zien, zoals een product, scherm, ruimte of klantreis.

Technieken om anders te kijken

4. Omkeren

Draai de vraag om. In plaats van “Hoe houden we klanten vast?” vraag je “Hoe jagen we zo snel mogelijk alle klanten weg?” De antwoorden laten precies zien waar de zwakke plekken zitten. Meer hierover in omkeerdenken en overdrijven.

Inzetten als: de groep vastzit in bestaande oplossingen.

5. Analogieën

Hoe zou een andere branche dit oplossen? Wat kan een ziekenhuis leren van een pitstop in de Formule 1, of een gemeente van een festivalorganisatie? Je leent oplossingen uit een andere wereld en vertaalt ze naar je eigen situatie.

Inzetten als: je echt iets nieuws zoekt, en niet een verbetering van wat er is.

6. Rollenspel en perspectief

Laat deelnemers denken vanuit iemand anders: een klant van tachtig, een concurrent, een kind van tien, een beroemde ondernemer. Een ander perspectief brengt andere ideeën.

Inzetten als: je een klant- of gebruikersvraagstuk hebt.

7. Overdrijven

Wat als het budget tien keer zo groot was? Of nul? Wat als het in één dag moest? Door de randvoorwaarden extreem te maken, ontdek je welke aannames je eigenlijk niet nodig hebt.

Inzetten als: iedereen “dat kan niet” zegt.

Technieken om systematisch te zoeken

8. SCAMPER

Zeven vragen om een bestaand product of proces te veranderen: vervangen, combineren, aanpassen, vergroten of verkleinen, anders gebruiken, weglaten en omdraaien.

Inzetten als: je iets bestaands wilt verbeteren.

9. Morfologische kaart

Splits het probleem in onderdelen (bijvoorbeeld vorm, materiaal, kanaal, doelgroep). Bedenk per onderdeel een rij opties. Combineer daarna één optie uit elke rij tot een nieuw concept.

Inzetten als: het vraagstuk technisch of complex is, met meerdere variabelen.

10. Mindmap

Zet de vraag in het midden en werk naar buiten met associaties, oorzaken en deelvragen. Geschikt om een onderwerp eerst goed te verkennen voordat je gaat bedenken.

Inzetten als: de vraag nog breed of onduidelijk is.

Technieken om te kiezen

11. Stemmen met stippen

Iedere deelnemer krijgt een paar stickers en plakt die op de ideeën die hij het meest kansrijk vindt. Snel, democratisch en zichtbaar.

Inzetten als: je van veel ideeën naar een kortere lijst wilt.

12. Impact-moeite-matrix

Zet de overgebleven ideeën op een matrix: hoeveel levert het op, en hoeveel moeite kost het? Snelle winst, grote projecten, nice-to-haves en tijdvreters worden zo in één oogopslag zichtbaar.

Inzetten als: je ideeën wilt omzetten in een plan.

De juiste volgorde

Een goede sessie combineert meestal drie of vier technieken: eentje om op te warmen, een of twee om breed te denken en eentje om te kiezen. De kunst is de juiste mix te vinden voor jouw vraag en jouw groep. Meer verdieping vind je in ons eerdere artikel over creatieve brainstormtechnieken.