Veel organisaties hebben een visie. Hij staat op de website, in het jaarverslag en soms ingelijst in de hal. Maar vraag een willekeurige medewerker wat de visie betekent voor zijn werk van morgen, en het antwoord blijft vaag. Een visie die niet doorwerkt in het dagelijks handelen, is niet meer dan een mooie zin.

Het verschil tussen een papieren visie en een levende visie zit in twee dingen: hoe hij tot stand komt, en hoe hij wordt vertaald naar actie.

Waarom visies vaak niet landen

Ze worden bedacht door een kleine groep

Een visie die door het bestuur op een heidag is geformuleerd, is van het bestuur. Medewerkers horen hem in een presentatie, knikken en gaan weer aan het werk. Ze hebben er niet aan bijgedragen, dus voelen ze zich er ook niet eigenaar van.

Ze zijn te abstract

“Wij willen de meest klantgerichte organisatie van Nederland zijn.” Mooi, maar wat betekent dat voor de medewerker aan de telefoon, de monteur op pad of de ontwikkelaar achter zijn scherm? Een visie die niet concreet wordt gemaakt, blijft hangen in algemeenheden.

Er is geen vertaling naar actie

Tussen de visie en het dagelijks werk zit een groot gat. Als niemand dat gat overbrugt, gebeurt er niets.

Stap 1: ontwikkel de visie samen

Een visie die gedragen wordt, ontstaat het best in samenspraak. Dat betekent niet dat iedereen over elke formulering moet meebeslissen, maar wel dat medewerkers, klanten en partners hun beelden en ideeën kunnen inbrengen.

Een paar manieren om dat te doen:

• Toekomstsessies. Laat groepen medewerkers verkennen hoe hun werk er over vijf of tien jaar uitziet. Welke ontwikkelingen komen op ons af? Wat willen we behouden, wat moet anders?
• Visualiseren. Vraag deelnemers om de ideale toekomst te tekenen of te beschrijven alsof die al werkelijkheid is: “Het is 2031 en we lezen een artikel over onze organisatie. Wat staat erin?”
• Grote groepen. Een brainstorm met honderd of meer medewerkers kan in één dag veel beelden en ideeën opleveren, en zorgt meteen voor draagvlak. Lees meer over brainstormen met een grote groep.

Stap 2: maak de visie concreet

Een goede visie is ambitieus én herkenbaar. Test de formulering met een paar vragen:

• Kan een medewerker uitleggen wat dit betekent voor zijn eigen werk?
• Is het onderscheidend, of zou elke organisatie dit kunnen zeggen?
• Geeft het richting bij lastige keuzes?

Maak de visie daarnaast concreet met voorbeelden. Hoe ziet het eruit als we de visie waarmaken? Wat doet een klant dan anders? Wat merkt een medewerker? Concrete beelden maken een abstracte visie tastbaar.

Stap 3: vertaal naar actie

Werk terug vanuit de toekomst

Begin bij het eindbeeld en werk terug. Als dit over vijf jaar werkelijkheid moet zijn, wat moet er dan over drie jaar staan? En over een jaar? En wat moet er dan volgend kwartaal gebeuren? Zo ontstaat een route met tussenstappen.

Laat teams hun eigen vertaling maken

Elke afdeling of elk team bepaalt zelf wat de visie voor hen betekent. Welke bijdrage kunnen wij leveren? Wat gaan we anders doen? Welke eerste stap zetten we deze maand? Zo wordt de visie eigendom van iedereen.

Kies een paar doorbraakprojecten

Niet alles kan tegelijk. Kies een paar projecten die laten zien dat de visie serieus is. Zichtbare successen in de eerste maanden geven vertrouwen en energie voor de rest van de route.

Maak voortgang zichtbaar

Bespreek regelmatig waar je staat. Vier successen, deel lessen en stuur bij waar nodig. Een visie is geen eenmalig document, maar een richting waar je steeds opnieuw naar terugkijkt.

Een voorbeeld uit het onderwijs

Voor schoolvereniging Iris in Kampen ontwierp KreaNova een traject waarin leerkrachten, ouders en leerlingen samen hun Droomschool vormgaven, als input voor een nieuw schoolgebouw. Leerlingen tekenden hun ideale school, de tekeningen werden in de school tentoongesteld en de leerlingen kozen zelf hun favorieten. Zo kreeg een abstracte wens een concreet en gedragen beeld.

Een visie is een begin

Een visie is pas waardevol als hij mensen in beweging zet. Door hem samen te ontwikkelen, concreet te maken en te vertalen naar stappen, wordt hij geen mooie zin aan de muur maar een kompas voor het dagelijks werk. Lees ook draagvlak voor verandering.