Design thinking is in korte tijd uitgegroeid tot een van de populairste methodes om vraagstukken op te lossen. Bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen gebruiken het om producten, diensten en processen te ontwerpen vanuit de gebruiker. Toch zien we in de praktijk dat één fase vaak onderbelicht blijft: de fase waarin de ideeën ontstaan.

De fases van design thinking in het kort

De meest gebruikte versie van design thinking kent vijf fases:

1. Empathize: begrijpen wie de gebruiker is en wat hij nodig heeft.
2. Define: het probleem scherp formuleren.
3. Ideate: zoveel mogelijk oplossingen bedenken.
4. Prototype: de beste ideeën snel en simpel tastbaar maken.
5. Test: het prototype voorleggen aan gebruikers en ervan leren.

Het proces is niet lineair. Een test kan je terugsturen naar het begin, een prototype kan nieuwe ideeën opleveren. Maar zonder sterke ideeën in fase drie heb je in fase vier en vijf weinig om mee te werken.

Waarom de ideation-fase vaak tegenvalt

Teams besteden veel tijd aan de eerste twee fases. Ze interviewen gebruikers, maken persona’s en klantreizen en formuleren een scherpe probleemstelling. Dat is waardevol werk. Maar daarna volgt vaak een brainstorm van een uur met post-its, waarin de eerste de beste ideeën worden opgeschreven. De rijkdom van het onderzoek wordt dan niet benut.

Drie veelvoorkomende oorzaken:

• Te weinig tijd. Ideation wordt gezien als het leuke tussendeel, niet als serieus werk.
• Geen technieken. Er wordt “gewoon gebrainstormd”, met als resultaat de voor de hand liggende ideeën.
• Te snel kiezen. Na twintig ideeën begint de groep al te stemmen, terwijl de interessante ideeën vaak pas daarna komen.

Zo richt je de ideation-fase beter in

Vertaal inzichten naar “hoe kunnen wij”-vragen

De brug tussen define en ideate is een goede vraag. Zet elk belangrijk inzicht uit het onderzoek om in een open vraag die begint met “Hoe kunnen wij…?” Meer hierover lees je in de kracht van een goed geformuleerde uitdaging.

Werk in rondes

Eén lange brainstorm is minder effectief dan meerdere korte rondes met elk een eigen techniek. Begin bijvoorbeeld met een stille ronde, ga dan verder met een techniek die dwingt tot anders kijken, zoals omkeren of analogieën, en sluit af met het combineren van ideeën.

Gebruik je onderzoek als brandstof

Hang de persona’s, citaten en observaties uit de eerste fase zichtbaar op. Laat deelnemers ideeën bedenken voor een specifieke gebruiker in een specifieke situatie. Hoe concreter het vertrekpunt, hoe beter de ideeën.

Scheid bedenken en kiezen

Spreek af dat er in de ideation-fase niet wordt geoordeeld. Pas als er een ruime hoeveelheid ideeën ligt, ga je selecteren. Gebruik daarvoor heldere criteria die aansluiten bij wat je in de define-fase hebt geleerd.

Maak ideeën meteen visueel

Een idee dat je schetst, is makkelijker te begrijpen en makkelijker te prototypen. Vraag deelnemers om hun beste ideeën uit te tekenen voordat je gaat kiezen. Zo sluit de ideation-fase naadloos aan op de prototypefase.

Design thinking zonder het hele traject

Niet elke organisatie heeft tijd of budget voor een volledig design-thinkingtraject van weken of maanden. Dat hoeft ook niet altijd. Soms is er al veel bekend over de gebruiker en zit de behoefte vooral in het bedenken van nieuwe oplossingen. Dan kan een goed ontworpen ideation-sessie van een dagdeel of een dag al veel opleveren.

KreaNova is gespecialiseerd in precies die fase. Met Ideation Sprints begeleiden we teams die midden in een design-thinkingtraject zitten, of die met een concreet vraagstuk snel naar uitgewerkte ideeën willen. Twijfel je wat het beste past? Lees dan ook design thinking workshop of brainstorm: wat past bij jouw vraagstuk?